Kynnstu vélinni
Fjórir hlutar sem þú þarft að þekkja
Í hnotskurn
Vélbúnaður prjónavélarinnar er í grófum dráttum fjórir hlutar: nálabeðið, sleðinn (líka kallaður lás), litaskiptirinn og mótorinn.
Nálabeð
- Braut sem sleðinn rennur eftir.
- Nálastillarar (e. pushers) eru undir nálunum og ýta þeim í prjónastöðu. Þeir kveikja og slökkva á nálum fyrir hverja umferð, það er setja þær í virka eða óvirka stöðu.
- Nálarnar prjóna lykkjur ef þær eru í réttri stöðu þegar sleðinn fer yfir þær.
- Nálarnar eru númeraðar út frá miðju: 90 til vinstri og 89 til hægri, alls 179.
Sleði / lás
- Tveir ljósskynjarar sem staðsetja sleðann á nálabeðinu.
- Tveir seglar sem setja stöðu nálastillaranna fyrir næstu umferð.
- Braut sem sendir nálar aðra af tveimur leiðum: upp, og þá prjónar nálin lykkju, eða niður, og þá prjónar hún ekki.
Litaskiptir
- Geymir garn.
- Er með eins konar takka sem sleðinn virkjar þegar hann fer yfir og skilar garni. Þá er nýtt garn sett í virka stöðu og sleðinn tekur það upp á bakaleiðinni.
Mótor
- Snýr belti sem er með festingu fyrir sleðann.
- Á festingunni er segull.
- Þrír skynjarar á umgjörðinni utan um beltið skynja segulinn.
Tvö stýrikerfi
Vélbúnaðinum má skipta í tvö stýrikerfi:
- Stýring á mótornum, sem færir sleðann frá vinstri til hægri yfir nálabeðið. Sjá Stýrðu mótornum.
- Stýring á seglunum, sem færa nálastillarana upp og niður. Fyrir hvern nálastilli sem er stillt upp er lykkja prjónuð fyrir þá nál í næstu umferð. Sjá Stýrðu nálunum.
Af Instagram
Myndir og myndbönd sem teymið birti á Instagram meðan á verkefninu stóð. Öll myndböndin eru líka í spilunarlistanum HiDEF textiles á YouTube.



Elías Lúðvíksson. Úr lokaskýrslu verkefnisins (Lúðvíksson o.fl., 2024).
Heimildir
Guðmundsdóttir, V. L. (2024). Sjálfvirknivædd prjónavél í bígerð. Morgunblaðið. https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/06/02/sjalfvirknivaedd_prjonavel_i_bigerd/
Lúðvíksson, E., Hilmarsdóttir, G. Í., og Ásgeirsdóttir, S. E. (2024). Lokaskýrsla: HiDef Textíll: Tæknivæddar prjónavélar [Lokaskýrsla til Nýsköpunarsjóðs námsmanna]. Háskóli Íslands. https://github.com/HiDefTextiles/NSN-2024
